Βοηθά η επικατεχίνη στην αύξηση μυϊκής μάζας και δύναμης;

Introduction and Proposed Mechanisms

Η επικατεχίνη, μια μονομερής φλαβαν-3-όλη που βρίσκεται στο κακάο (Theobroma cacao) και στο πράσινο τσάι (Camellia sinensis), έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ως εργογόνος και αναβολική ένωση [4]. Σε προκλινικά μοντέλα, η επικατεχίνη ρυθμίζει την πρωτεόσταση των σκελετικών μυών καταστέλλοντας τη μυοστατίνη —έναν αρνητικό ρυθμιστή της μυϊκής ανάπτυξης— και μειώνοντας την έκφραση των λιγασών ουβικουιτίνης E3 και των μεταγραφικών παραγόντων που σχετίζονται με τη μυϊκή ατροφία, συμπεριλαμβανομένων των MAFbx (ατρογκίνη-1), MuRF1 και FOXO [3, 4]. Ταυτόχρονα, υπερρυθμίζει τη φολιστατίνη (έναν ενδογενή ανταγωνιστή της μυοστατίνης), διεγείρει μυογενετικούς ρυθμιστικούς παράγοντες όπως οι MyoD, Myf5 και μυογενίνη, και ενεργοποιεί το σηματοδοτικό μονοπάτι IGF-PI3K-AKT/mTOR που είναι υπεύθυνο για τη μυϊκή πρωτεϊνοσύνθεση [3, 4].

Πέρα από τα μονοπάτια που ρυθμίζουν την υπερτροφία, η επικατεχίνη προάγει με μοναδικό τρόπο τη μιτοχονδριακή βιογένεση και την τριχοειδική αγγειογένεση στις σκελετικές μυϊκές ίνες σε σύγκριση με άλλες υποκατηγορίες κατεχινών [3, 4]. Αυτοί οι φυσιολογικοί μηχανισμοί έχουν καταστήσει την επικατεχίνη πιθανό υποψήφιο παράγοντα για την ενίσχυση των προσαρμογών στην προπόνηση με αντιστάσεις, τη βελτίωση της δύναμης και τη μετατόπιση της ισορροπίας μεταξύ της κυκλοφορούσας φολιστατίνης και μυοστατίνης [3]. Ωστόσο, η μεταφορά αυτών των μηχανιστικών ευρημάτων σε προπονημένους με αντιστάσεις αθλητές αποκαλύπτει αντικρουόμενα αποτελέσματα που εξαρτώνται από τον υπό εξέταση πληθυσμό [4, 5].

Acute Pilot Data in Humans

Το αρχικό ενδιαφέρον για την αναβολική αποτελεσματικότητα της επικατεχίνης πυροδοτήθηκε από μια πιλοτική μελέτη απόδειξης της έννοιας (proof-of-concept) σε ανθρώπους [6, 8]. Σε αυτή τη δοκιμή, έξι μεσήλικες συμμετέχοντες (μέση ηλικία 41 ± 5 έτη) κατανάλωναν 25 mg καθαρής (-)-επικατεχίνης δύο φορές την ημέρα (~1 mg/kg/ημέρα) για 7 ημέρες [6]. Το πρωτόκολλο οδήγησε σε αύξηση 49,2 ± 16,6% στην αναλογία φολιστατίνης προς μυοστατίνη στο πλάσμα και σε ταυτόχρονη αύξηση ~7% στην αμφοτερόπλευρη ισομετρική δύναμη χειρολαβής [6, 8, 11].

Συμπληρωματικά προκλινικά δεδομένα σε νεαρούς (6 μηνών) και ηλικιωμένους (26 μηνών) ποντικούς C57BL/6 που έλαβαν 1 mg/kg δύο φορές την ημέρα έδειξαν σημαντικές μειώσεις της μυοστατίνης στους σκελετικούς μύες (-15% και -21%, αντίστοιχα) και αύξηση 56% της φολιστατίνης στον γηρασμένο μυ, παράλληλα με μειώσεις δεικτών που σχετίζονται με τη γήρανση [6, 8]. Παρότι αυτά τα ευρήματα επιβεβαίωσαν τη βιοδιαθεσιμότητα και την οξεία ενδοκρινική ρύθμιση, το μέγεθος του δείγματος ήταν ελάχιστο (n=6), δεν υπήρχε έλεγχος για την προπονητική κατάσταση και απουσίαζε μια τυχαιοποιημένη ομάδα ελέγχου [6].

Evidence in Sarcopenic and Clinical Cohorts

Τα ισχυρότερα κλινικά δεδομένα για τον συνδυασμό προπόνησης με αντιστάσεις και συμπληρωματικής χορήγησης επικατεχίνης προέρχονται από μια διπλά τυφλή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη διάρκειας 8 εβδομάδων που διεξήχθη από τους Mafi et al. (2019) σε 62 σαρκοπενικούς ηλικιωμένους άνδρες (μέση ηλικία 68,63 ± 2,86 έτη) [1]. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν σε τέσσερις παράλληλες ομάδες: μόνο προπόνηση με αντιστάσεις (RT), μόνο επικατεχίνη (EP), συνδυασμός προπόνησης με αντιστάσεις και επικατεχίνης (RT+EP), ή εικονικό φάρμακο (PL) [1].

Η παρέμβαση RT+EP παρήγαγε ανώτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με όλες τις άλλες συνθήκες [1]:

• Φολιστατίνη και Μυοστατίνη: Η ομάδα RT+EP πέτυχε τις μεγαλύτερες στατιστικά σημαντικές αυξήσεις στη φολιστατίνη πλάσματος και στην αναλογία φολιστατίνης προς μυοστατίνη [1]. Η μυοστατίνη πλάσματος μειώθηκε σημαντικά μόνο στις ομάδες RT+EP και RT [1].
• Αποτελέσματα Δύναμης: Τα κέρδη στη μέγιστη δύναμη του άνω μέρους του σώματος (πιέσεις στήθους) και του κάτω μέρους (πιέσεις ποδιών / leg press) ήταν σημαντικά μεγαλύτερα στην ομάδα RT+EP σε σχέση με την ομάδα RT μόνο, την ομάδα EP μόνο ή το εικονικό φάρμακο [1].
• Λειτουργικές και Μορφολογικές Μετρήσεις: Ο δείκτης μυϊκής μάζας των άκρων (AMMI) και η απόδοση κινητικότητας στη δοκιμασία Timed Up and Go (TUG) βελτιώθηκαν σημαντικά και στις τρεις ενεργές πειραματικές ομάδες σε σχέση με το εικονικό φάρμακο [1].

Σε κλινικούς πληθυσμούς με υποκείμενη μυϊκή παθολογία, όπως η μυϊκή δυστροφία Becker, η χορήγηση (-)-επικατεχίνης από το στόμα (100 mg/ημέρα) για 8 εβδομάδες επέφερε ομοίως αυξήσεις στη φολιστατίνη των μυών και του πλάσματος, μειώσεις στη μυοστατίνη και ενίσχυση δεικτών μιτοχονδριακής βιογένεσης, συμπεριλαμβανομένων των PGC-1α, LKB1, AMPK και της αφθονίας των μιτοχονδριακών ακρολοφιών (cristae) [10]. Ωστόσο, αυτοί οι πληθυσμοί παρουσιάζουν αυξημένα αρχικά επίπεδα μυοστατίνης, έντονη μυϊκή απώλεια και καταστολή της μυογενετικής σηματοδότησης σε σύγκριση με υγιείς, προπονημένους με αντιστάσεις ενήλικες [6, 10].

Efficacy in Young, Healthy, and Trained Individuals

Η άμεση μεταφορά αυτών των αποτελεσμάτων σε νεαρά, προπονημένα με αντιστάσεις άτομα αμφισβητείται από αντικρουόμενα κλινικά δεδομένα [4, 5]. Σε μια διπλά τυφλή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη διάρκειας 4 εβδομάδων σε 20 ψυχαγωγικά δραστήριους νεαρούς ενήλικες (ηλικίας 18–30 ετών), η συμπληρωματική χορήγηση 200 mg/ημέρα (-)-επικατεχίνης (100 mg δύο φορές την ημέρα) σε συνδυασμό με προπόνηση ποδηλασίας απέτυχε να μεταβάλει την έκφραση του mRNA της μυοστατίνης στους σκελετικούς μύες ή τα πρωτεϊνικά επίπεδα μιτοχονδριακών δεικτών, όπως το κυτόχρωμα C και η συνθάση του κιτρικού [5].

Επιπλέον, η μελέτη παρατήρησε μια εμφανή επίδραση παρεμβολής στις προσαρμογές αντοχής: η ομάδα της επικατεχίνης εμφάνισε εξασθενημένες προπονητικές αποκρίσεις, μη δείχνοντας σημαντική αύξηση στην ηλεκτρική αφυδρογονάση (SDH; p = 0,81) ή στη σχετική μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2 peak; p = 0,21), ενώ η ομάδα προπόνησης με εικονικό φάρμακο πέτυχε σημαντικές βελτιώσεις τόσο στην SDH (p = 0,03) όσο και στη VO2 peak (p < 0,01) [5]. Παρόλο που η συγκεκριμένη μελέτη αξιολόγησε την ποδηλασία και όχι μια εξειδικευμένη βαριά προπόνηση με αντιστάσεις, η αδυναμία μεταβολής της γονιδιακής έκφρασης της μυοστατίνης υποδεικνύει ότι η επικατεχίνη δεν αναστέλλει ομοιόμορφα τη σηματοδότηση της μυοστατίνης στον υγιή, νεότερο μυϊκό ιστό [5].

Practical Summary for Athletes

Η τρέχουσα κλινική βιβλιογραφία καταδεικνύει μια σαφή διχοτόμηση στα αποτελέσματα της επικατεχίνης:

1. Υψηλή Αποτελεσματικότητα σε Ελλειμματικό ή Σαρκοπενικό Μυϊκό Ιστό: Σε ηλικιωμένα σαρκοπενικά άτομα και κλινικούς πληθυσμούς που χαρακτηρίζονται από ηλικιακή αύξηση της μυοστατίνης και μείωση της φολιστατίνης, η επικατεχίνη δρα συνεργιστικά με την προπόνηση με αντιστάσεις για την ενίσχυση των κερδών δύναμης και τη βελτίωση της αναλογίας φολιστατίνης προς μυοστατίνη [1, 6, 10].
2. Αβέβαιη Υπερτροφική Αποτελεσματικότητα σε Προπονημένους Πληθυσμούς: Σε νεαρά, υγιή άτομα, η επικατεχίνη έχει αποτύχει να μειώσει το mRNA της μυοστατίνης ή να ενισχύσει την προσαρμογή των μιτοχονδριακών ενζύμων κατά τη διάρκεια της προπόνησης [5]. Οι υψηλές δόσεις ενδέχεται δυνητικά να αμβλύνουν συγκεκριμένα σήματα κυτταρικού στρες που προκαλούνται από την άσκηση και είναι απαραίτητα για την προσαρμογή [5].
3. Έλλειψη Τυποποιημένης Δοσολογίας: Ενώ ημερήσιες δόσεις μεταξύ 1 mg/kg και 200 mg έχουν διερευνηθεί σε δοκιμές, δεν έχουν ακόμη καθιερωθεί τυποποιημένα κλινικά πρωτόκολλα για τη βελτιστοποίηση του χρονισμού, της καθαρότητας και του συνδυασμού της με συγκεκριμένα προπονητικά προγράμματα με αντιστάσεις [3, 4].